Opkomst PVV herinnert aan opkomst extremisme in Bosnië

Opkomst PVV herinnert aan opkomst extremisme in Bosnië

In deze verkiezingstijd wordt vrij lauw gereageerd op de te verwachten verkiezingsoverwinning van Wilders (peilingen duiden op 30 – 35 zetels). Dit ondanks het feit dat zijn programma geen aanpak biedt voor economische problemen, en bevolkingsgroepen tegen elkaar ophitst. Dat doet ons denken aan nationalistische leiders in voormalig Joegoslavië aan de vooravond van de oorlog in Bosnië: ook zij hadden geen oplossingen voor de economie, en legden simpelweg de schuld bij andere bevolkingsgroepen. Nederland is geen Bosnië, en Wilders geen Karadzic, maar uitvoering van Wilders  programma zal ook hier de samenleving ontwrichten.

Extreem nationalisme verwoestte Bosnië

Vergelijkingen gaan altijd mank, maar je kunt ook van de geschiedenis leren. We zien overeenkomsten tussen de opkomst van de PVV in Nederland en de opkomst van extreem nationalistische partijen in Bosnië begin jaren ‘90. Net als in Nederland leefden in Bosnië verschillende bevolkingsgroepen jarenlang behoorlijk goed samen, maar ze werden door nationalistische leiders tegen elkaar opgehitst.

In Bosnië-Herzegovina woonden drie bevolkingsgroepen: Bosniakken (moslims), Serviërs (orthodoxe christenen) en Kroaten (katholieken). Deze groepen leefden voor een groot deel langs elkaar, maar vreedzaam. In de loop van de jaren kwam er steeds meer uitwisseling: in de jaren ’80 was een op de vier huwelijken gemengd. De situatie veranderde eind jaren ’80 toen er politieke en economische onrust kwam. De achtergrond daarvan was dat Bosnië deel uitmaakte van Joegoslavië. Dat land kampte met grote schulden en viel uiteen. Daarop stortte de economie volledig in elkaar. Het leidde tot angst en onrust. In die situatie kwamen in verschillende deelrepublieken nationalistische leiders naar voren, Tudjman in Kroatië, Milosevic in Servië en Karadzic in Bosnië. Stuk voor stuk hadden deze leiders geen oplossingen voor de grote economische problemen, maar legden simpelweg de schuld bij andere bevolkingsgroepen. Karadzic’ oplossing was dat Bosnië een etnisch zuiver Servisch land moest worden: de Bosniakken en Kroaten moesten verwijderd worden.  Die boodschap sloeg aan. Zijn politiek leidde uiteindelijk tot een afschuwelijke oorlog met dramatische gevolgen: honderdduizend doden, een miljoen ontheemden en een verscheurd land.

Tijdens de Bosnische oorlog (1992 – 1995) vluchtten 40.000 Bosniërs naar Nederland. Nederland gaf hen goede mogelijkheden om hier hun bestaan weer op te bouwen. Bosniërs zijn Nederland als een tweede vaderland gaan beschouwen, en draaien volop mee in de samenleving. Volgens recente cijfers van het CBS is 40% van de Bosnische jongeren hoogopgeleid, een percentage dat hoger ligt dan het landelijke gemiddelde. Nederland is hun samenleving geworden.

Gevolgen uitvoering programma Wilders

We zien parallelen tussen de ontwikkelingen nu in Nederland en wat er toen in Bosnië gebeurde. Er is onzekerheid over de economie. Deze wordt versterkt door de aanslagen van terroristen met een islamitische achtergrond. In deze situatie van onrust voelen veel mensen zich aangesproken door de simpele ‘oplossingen’ van Wilders.

Ook voor Wilders geldt dat hij geen inhoudelijk programma heeft. Zijn programma staat op een A4-tje, het belooft van alles (AOW terug naar 65, Nederland uit de EU, sluiting van de grenzen, ..), maar mist iedere economische onderbouwing. Tegelijk zet het bevolkingsgroepen tegen elkaar op. Zijn eerste programma-punt is “Nederland de-islamiseren: …. sluit alle moskeeën en islamitische scholen in dit land”. Let wel: Dit voorstel van Wilders is niet een losse flodder: Wilders is vasthoudend in zijn voornemen om de islam uit Nederland te verwijderen.

Met zijn plannen creëert Wilders ook grote tegenstellingen met Bosniërs. Ook Bosnische moskeeën zullen gesloten worden. En hij wil immigratie uit “islamitische” landen stoppen, ervanuit gaande dat hij daar ook Bosnië toe rekent, zullen er dan geen Bosniërs meer naar Nederland kunnen immigreren. Waar Bosniërs nu deel maken van onze Nederlandse samenleving, worden ze straks een buitenstaander.

Dit zijn geen oplossingen voor de problemen waar ons land mee kampt. Bij veel mensen heerst het beeld dat het ‘gewone’ verkiezingen zijn, en dat de PVV een ‘gewone partij’ is. Maar de PVV is niet een normale partij en heeft extreme voorstellen.

Nederland is geen Bosnië. De situatie is op veel punten anders. We hebben een stabiele democratie, de werkloosheid is laag, de onafhankelijke rechtstaat is stevig verankerd. Er zal hier geen oorlog komen. Maar uitvoering van Wilders’plannen zal ook hier chaos en tegenstelling opleveren. In Bosnië konden en wilden mensen zich niet voorstellen wat de gevolgen zouden zijn van een verkiezingsoverwinning voor extreme nationalisten. Laten we niet naïef zijn. Een overwinning van Wilders kan ook hier de samenleving ontwrichten. Het is belangrijk om hier op 15 maart tegenwicht aan te bieden. Als we een les kunnen trekken uit verschrikkingen van de oorlog in Bosnië is dat extreem nationalisme, van welke vorm dan ook, levensgevaarlijk is.

Postscript: de definitieve uitslag van de Kiesraad op 20 maart bevestigt dat de PVV 20 zetels heeft gehaald – een winst van 5 zetels, maar veel minder dan eerdere peilingen aangaven van 30 – 35 zetels voor die partij in totaal. Er is alle reden om daar opgelucht over te zijn. Aan de andere kant is deze vorm van populisme – lees: extreem nationalisme – allesbehalve dood en begraven. Wilders’ PVV en soortgelijke partijen hebben in Nederland nog steeds kans om bij de eerstvolgende verkiezingen de grootste partij(en) te worden. En de PVV is nu toch al de één na grootste partij in de Tweede Kamer.

Ab de Buck is een van de organisatoren van de jaarlijkse herdenking van de val van Srebrenica.

Amir Jatic is voorzitter van het Bosnisch Platform, de koepelorganisatie van Bosniërs in Nederland. http://platformbih.nl/overons/index.html

Fahrudin Alic is voorzitter van de Vereniging van overlevenden van de Srebrenica Genocide juli 1995.

http://srebrenica95.nl/?page_id=20

 

Reacties zijn gesloten.